Görkəmli alim və fədakar insan: akademik Zərifə Əliyevanın həyat yolu
Aprelin 28-i Azərbaycan elmi və tibb ictimaiyyəti üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyan bir gündür. Bu tarix görkəmli alim, akademik Zərifə Əliyevanın anadan olmasının ildönümü kimi qeyd olunur. Onun zəngin elmi irsi və insanpərvər fəaliyyəti bu gün də böyük ehtiramla xatırlanır.
Zərifə Əliyeva 1923-cü il aprelin 28-də Naxçıvan diyarında dünyaya göz açmışdır. O, görkəmli dövlət xadimi Əziz Əliyevin ailəsində böyümüş, erkən yaşlarından elmə və insanlara xidmətə böyük maraq göstərmişdir. Bu mühit onun gələcək həyat yolunun müəyyənləşməsində mühüm rol oynamışdır.
Ali təhsilini Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunda alan Zərifə Əliyeva oftalmologiya sahəsini seçərək bu istiqamətdə ixtisaslaşmışdır. O dövrdə bu sahə kifayət qədər inkişaf etməmişdi və bir çox problemlər hələ öz həllini tapmamışdı. Gənc alim bu boşluğu görərək elmi araşdırmalara xüsusi önəm vermişdir.
Onun elmi fəaliyyəti əsasən peşə ilə bağlı göz xəstəliklərinin öyrənilməsinə həsr olunmuşdur. Zərifə Əliyeva xüsusilə kimya və sənaye sahələrində çalışan insanların görmə problemlərini tədqiq edərək bu istiqamətdə mühüm nəticələr əldə etmişdir. Onun araşdırmaları təkcə Azərbaycanda deyil, beynəlxalq elmi mühitdə də yüksək qiymətləndirilmişdir.
Akademik Zərifə Əliyeva elmi fəaliyyətlə yanaşı, pedaqoji işlə də fəal məşğul olmuşdur. O, uzun illər tələbələrə dərs demiş, gənc kadrların yetişməsinə böyük töhfə vermişdir. Onun tələbələri bu gün də onun elmi məktəbini davam etdirərək müxtəlif ölkələrdə uğurla fəaliyyət göstərirlər.
Zərifə Əliyevanın fəaliyyəti yalnız elmi nailiyyətlərlə məhdudlaşmırdı. O, eyni zamanda yüksək mənəvi keyfiyyətlərə malik bir insan kimi tanınırdı. Xəstələrinə qarşı həssas münasibəti, onların problemlərinə səmimi yanaşması onu hər kəsin sevimlisinə çevirmişdi. Həkimlik onun üçün sadəcə peşə deyil, həyat amalına çevrilmişdi.
Onun həyatında ailə də mühüm yer tuturdu. Zərifə Əliyeva ümummilli lider Heydər Əliyevin həyat yoldaşı olmuş, onunla birlikdə Azərbaycanın inkişafı yolunda çiyin-çiyinə fəaliyyət göstərmişdir. Bu ailə Azərbaycan tarixində nümunəvi ailələrdən biri kimi dəyərləndirilir.
Zərifə Əliyeva yalnız böyük alim deyil, həm də güclü və müdrik bir ailə başçısı idi. O, dahi siyasətçi Heydər Əliyevin həyatında etibarlı dayaq, çətin və məsuliyyətli dövrlərdə onun ən yaxın məsləkdaşı olmuşdur. Dövlət idarəçiliyinin mürəkkəb və gərgin mərhələlərində belə, Zərifə xanımın mənəvi dəstəyi və uzaqgörənliyi ailənin bütövlüyünün və sabitliyinin qorunmasında mühüm rol oynamışdır.
Eyni zamanda, Zərifə Əliyeva ana kimi də yüksək keyfiyyətləri ilə seçilirdi. O, gələcəkdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti olacaq İlham Əliyevi vətənpərvərlik, zəhmətsevərlik və məsuliyyət ruhunda tərbiyə etmişdir. Onun verdiyi tərbiyə və aşıladığı dəyərlər İlham Əliyevin formalaşmasında və dövlətçilik fəaliyyətində öz aydın əksini tapmışdır.
Bu baxımdan Zərifə Əliyevanın ailə həyatındakı rolu onun ictimai və elmi fəaliyyətinin ayrılmaz hissəsi kimi qiymətləndirilməlidir. O, həm nümunəvi həyat yoldaşı, həm qayğıkeş ana, həm də yüksək mənəviyyat sahibi bir Azərbaycan qadını obrazını özündə birləşdirirdi.
Elmi nailiyyətlərinə görə Zərifə Əliyeva bir sıra mükafatlara layiq görülmüşdür. O, SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının akademiki seçilmiş, müxtəlif orden və medallarla təltif olunmuşdur. Bu mükafatlar onun elmi fəaliyyətinin beynəlxalq səviyyədə tanındığının göstəricisidir.
Zərifə Əliyevanın yazdığı elmi əsərlər bu gün də aktuallığını qoruyur. Onun monoqrafiyaları və tədqiqat işləri oftalmologiya sahəsində çalışan mütəxəssislər üçün dəyərli mənbə hesab olunur. Bu əsərlər gələcək nəsillər üçün mühüm elmi irs kimi qalmaqdadır.
Onun xatirəsi Azərbaycanda daim uca tutulur. Müxtəlif tibb müəssisələri, məktəblər və küçələr onun adını daşıyır. Bu, onun xalqın yaddaşında necə böyük yer tutduğunun bariz nümunəsidir.
Bu gün, onun doğum günündə Zərifə Əliyevanın həyat və fəaliyyətinə nəzər salmaq, onun elmi və mənəvi irsini bir daha xatırlamaq xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Onun ömür yolu gənc nəsil üçün həm elmə, həm də insanlığa xidmət nümunəsidir.
Akademik Zərifə Əliyeva Azərbaycan elminin parlaq simalarından biri kimi tarixdə öz layiqli yerini tutmuşdur. Onun adı təkcə bir alim kimi deyil, həm də yüksək mənəviyyata malik bir insan kimi daim hörmət və ehtiramla anılacaqdır.
Şahməmməd Soltanov,
Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü
